Kooperatif ortağıyla hesaplaşma usulleri nelerdir?

Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortaklarla yapılacak hesaplaşma usulleri 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ve kooperatif anasözleşmeleri ile belirlenmiştir. Temel prensip, ayrılan ortağın kooperatif varlığı üzerindeki haklarının ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanmasıdır,,,.

Hesaplaşma usulüne dair temel kurallar ve detaylar şunlardır:

• Hakların Kapsamı ve İadesi: Ortağa iade edilecek haklar, genellikle sermaye payları ve kooperatifin amacını gerçekleştirmesi için ödenen paralardan (arsa, altyapı, inşaat payı vb.) oluşur,. Ancak, kooperatifin yedek akçeleri bu hesaplamanın dışındadır; çıkan veya çıkarılan ortak yedek akçeler üzerinde hak iddia edemez,,.

• Zararlardan Sorumluluk: Ayrıldığı yılın bilançosunda bir zarar (menfi gelir-gider farkı) bulunuyorsa, bu zarardan ortağın hissesine düşen miktar, kendisine yapılacak iadeden mahsup edilir,.

• Ödeme Zamanı: Alacakların iadesi normal şartlarda bilançonun genel kurulca kabulünden itibaren bir ay içinde yapılır,,. Eğer ayrılan ortağın yerine yeni bir ortak alınmışsa, eski ortağın ödemelerinin derhal geri verilmesi zorunludur,,,.

• Ödemelerin Geciktirilmesi: Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iadeler, anasözleşmede daha kısa bir süre belirtilse dahi, genel kurul kararıyla üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir,,,. Bu durumda kooperatifin ortağa karşı makul bir tazminat isteme hakkı da saklıdır,,.

• Geçersiz Şartlar: Çıkan veya çıkarılan ortağın sermaye veya mevduatından kısmen veya tamamen yoksun kalacağına dair anasözleşme hükümleri veya genel kurul kararları hükümsüzdür,,.

• Zamanaşımı: Ortakların veya mirasçılarının alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar,,,.

• Faiz Hakkı: Alacağın iadesinin gecikmesi durumunda, bilançonun genel kurulda onaylanmasından bir ay sonraki tarihten itibaren temerrüt faizi talep edilebilir,.

• Hesaplama Formülü: Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, kooperatiften talep edilebilecek alacak miktarı belirli bir “altılı formül” üzerinden hesaplanmaktadır,.

Son olarak, yapı kooperatiflerinde amacına ulaşılarak dağılma sürecine girmiş kooperatiflerde, çıkan veya çıkarılan ortağın konutu veya işyeri elinden alınamaz; ancak bu ortaklar oluşacak tasfiye masraflarına katılmakla yükümlüdür.