Kooperatiflerde ortaklık payının devri nasıl olmalı?

Kooperatiflerde ortaklık payının devri ve mirasçılara geçişi, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 14. maddesi ve kooperatif anasözleşmeleri çerçevesinde düzenlenmiştir. Ortaklık sıfatı; devir, miras veya taşınmaz mülkiyetine bağlı olarak yeni kişilere geçebilir,,.

Bu süreçlere ilişkin temel usuller şunlardır:

1. Ortaklık Payının Devri

Ortaklık hakları, kooperatif anasözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça bir başkasına devredilebilir,,.

• Yönetim Kurulu Onayı: Ortaklığı devralacak kişinin, anasözleşmede belirtilen ortaklık niteliklerini taşıması şarttır,,. Yönetim kurulu, bu şartları taşıyan bir kişiyi ortaklığa kabul etmekten haklı bir sebep olmaksızın kaçınamaz,,.
• Yazılı Başvuru ve Şekil Şartı: Devreden ve devralan kişiler, kooperatif yönetim kuruluna yazılı olarak başvurmalıdır,,. Devir işleminin ispatı ve geçerliliği açısından noter huzurunda yapılması ve bu belgenin kooperatife sunulması uyuşmazlıkları önlemek adına tavsiye edilir,.
• Hak ve Yükümlülüklerin İntikali: Devirle birlikte, devreden ortağın kooperatife olan tüm hak ve borçları (mevcut borçlar, aidat yükümlülükleri, ek ödemeler vb.) yeni ortağa geçer,,. Kooperatif, bu devir sebebiyle taraflardan ayrıca bir ödeme talep edemez,.
• Yapı Kooperatiflerinde Özel Durum: Sadece konutun veya işyerinin üçüncü kişiye satılması, ortaklık payının kendiliğinden devredildiği anlamına gelmez; ortaklık payının ayrıca yönetim kuruluna bildirilerek devredilmesi şarttır,,,.

2. Ortaklığın Mirasçılara Geçişi

Ortağın ölümü ile normal şartlarda ortaklık sıfatı sona erer,,. Ancak mirasçıların durumu şu şekilde düzenlenir:

• Anasözleşme Hükmü: Ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalabilmeleri için anasözleşmede bu yönde bir hüküm bulunmalıdır,,. Anasözleşmede hüküm yoksa mirasçıların doğrudan ortak olmaları mümkün değildir,.
• Temsilci Tayini: Miras yoluyla ortaklığın devam etmesi halinde, birden fazla mirasçı varsa, kooperatif nezdindeki hak ve ödevlerin kullanılması için mirasçıların kendi aralarından bir temsilci tayin etmeleri ve bunu kooperatife bildirmeleri gerekir,,,,.
• Ortaklığın Devamı İstenmezse: Mirasçılar ortaklığa devam etmek istemezlerse, ölen ortağın kooperatif varlığı üzerindeki hakları (sermaye payı ve diğer alacaklar, yedek akçeler hariç olmak üzere) ortağın öldüğü yıl bilançosuna göre hesaplanarak kendilerine iade edilir,,.
• Sorumluluğun Devamı: Mirasçılar, murisin ölümünden önce doğmuş olan borçlardan ve anasözleşmede belirlenmişse ek ödemelerden belli bir süre (genellikle 1 yıl) daha sorumlu olmaya devam ederler,,.

3. Zamanaşımı ve Haklar

Çıkan veya çıkarılan ortakların ya da ölen ortağın mirasçılarının kooperatiften olan alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar,,. Ayrıca, kooperatifin yedek akçeleri ortaklara dağıtılamayacağı için, devir veya miras durumunda bu akçeler üzerinde bir hak iddia edilemez,,.